Aansprakelijkheid voor schulden

Eerst denken, dan doen

Zuivere aanvaarding

Zuivere aanvaarding houdt in dat een erfgenaam de nalatenschap in zijn geheel en zonder enig voorbehoud accepteert. Dit betekent dat de erfgenaam niet alleen de activa van de overledene ontvangt, maar ook alle schulden, verplichtingen en eventuele juridische problemen die bij de nalatenschap horen.

Het risico van zuivere aanvaarding is dat de erfgenaam persoonlijk aansprakelijk wordt voor alle schulden en claims van de nalatenschap, zelfs als deze groter zijn dan de activa. Dit kan leiden tot ernstige financiële gevolgen voor de erfgenaam, met mogelijke verliezen van persoonlijke bezittingen.

Beneficiaire aanvaarding

Aan de andere kant staat de beneficiaire aanvaarding, die meer zekerheid biedt. Hierbij accepteert de erfgenaam de nalatenschap, maar zijn er beperkingen voor verhaal door schuldeisers. Als de nalatenschap negatief blijkt te zijn, wordt het eigen vermogen van de erfgenaam niet aangesproken voor de schulden van de overledene. Dit biedt een zekere mate van bescherming tegen onverwachte financiële verplichtingen.

Wel is de afwikkeling complexer dan bij zuivere aanvaarding. De wet schrijft namelijk voor dat de nalatenschap dan wettelijk moet worden vereffend. Zo moet er een boedelbeschrijving met onderliggende stukken worden gedeponeerd bij de kantonrechter en moeten bekende schuldeisers worden aangeschreven.

Bezint eer ge aan de afwikkeling begint

Het kiezen tussen zuivere en beneficiaire aanvaarding is een cruciale beslissing bij de afwikkeling van een nalatenschap. Het is belangrijk om de potentiële risico's en gevolgen van zuivere aanvaarding te begrijpen voordat er een definitieve beslissing wordt genomen. Maar wist u ook dat u, zonder zich daarvan bewust te zijn, al een keuze kunt hebben gemaakt?

"Voorkom dat u daden van aanvaarding verricht voordat u de keuze maakt!"

U kunt namelijk ook een nalatenschap aanvaarding door stil te zitten of door het verrichten van handelingen 'van zuivere aanvaarding'. Gedraagt u zich als heer en meester over de nalatenschap door bijvoorbeeld de woning in de verkoop te zetten? Of komt u betalingsregelingen overeen met schuldeisers van de nalatenschap?

Een derde zal dan al snel denken dat u de schulden van de nalatenschap voor uw rekening neemt. Door het verrichten van zulke handelingen is de kans groot dat u de nalatenschap al zuiver heeft aanvaard. Nu maar hopen dat deze positief is, want schuldeisers van de nalatenschap kunnen zich nu ook op uw eigen vermogen verhalen.

Een veelbeschreven voorbeeld

Een bekend voorbeeld betreft de familie die na het regelen van de begrafenis van hun ouder gezamenlijk uit eten ging en betaalde met de pinpas die hoorde bij de bankrekening van de overledene. Het gerechtshof oordeelde dat de familie zich als 'heer en meester' over de nalatenschap had gedragen. Zij hadden daarmee, volgens het gerechtshof, de nalatenschap zuiver aanvaard.

Dit is natuurlijk alleen een probleem als er meer schulden dan bezittingen zitten in een nalatenschap. Gelukkig voor de betreffende familie was de Hoge Raad een andere mening toegedaan. Volgens de Hoge Raad zijn handelingen die erop gericht zijn dat de erflater een passende uitvaart krijgt, zoals een overleg tussen de nabestaanden op de dag van het overlijden, niet aan te merken als een daad van aanvaarding.

U kunt dus met een gerust hart langs bij uw lokale Chinees, voor zover u de daarmee gemoeide kosten binnen de grenzen van het redelijke houdt. U kunt de uitspraak van de Hoge Raad hier nalezen.

De slotsom

Win juridisch advies in alvorens u een keuze maakt, vooral als de omvang van de nalatenschap onduidelijk is of als er enige twijfel bestaat over de financiële situatie van de overledene. Neem gerust contact met ons op als u hierover vragen heeft.

Maar waarom zou u risico lopen? Wij zijn van mening dat iedere nalatenschap beneficiair zou moeten worden aanvaard, zodat niemand het risico loopt met zijn eigen vermogen aansprakelijk te zijn voor schulden die niet uit de nalatenschap kunnen worden betaald. De afwikkeling is iets complexer, maar daar helpen wij u graag mee en u slaapt een stuk beter.

Gepubliceerd op 16 september 2023

Klaas Zondervan

Bekend van 'De Erfgenaam' op RTL4